Wolontariat w Polsce miał miejsce już kilkaset lat temu. Z upływem czasu przybierał nowe formy. W latach PRL społeczeństwo było negatywnie nastawione do pomocy innym, ludzie woleli nie wychylać się, być jak najmniej widocznymi. Znane były w tamtym czasie tzw. czyny społeczne. Znakomicie ukazał PRL-ową atmosferę reżyser serialu „Alternatywy 4” Stanisław Bareja. Zapewne wielu z nas pamięta dozorcę domu – Anioła, który mobilizował mieszkańców bloku do wspólnego działania na rzecz dobra wszystkich. W szczególności na rzecz władzy ludowej. Dopiero w 2003 roku wolontariat został uregulowany, jako forma niesienia pomocy innym, gdy weszła w życie ustawa o działalności pożytku publicznego i wolontariacie.

 

Kto może być wolontariuszem? 

Wolontariuszem może być każdy bez względu na wiek, wykształcenie, poglądy polityczne czy religijne. Wolontariusz pracuje w organizacji na podstawie porozumienia zawartego z organizacją. Jeśli wolontariat trwa dłużej niż 30 dni, porozumienie powinno być zawarte na piśmie. Jeśli wolontariat trwa krócej niż 30 dni, może również zostać zawarte porozumienie, ale wówczas wolontariusz musi wystąpić sam z prośbą do organizacji/ firmy, w której ma wykonywać wolontariat. Każdy wolontariusz musi być ubezpieczony od następstw nieszczęśliwych wypadków. Wolontariat jest dobrowolnym, bezpłatnym niesieniem pomocy na rzecz innych osób, instytucji. Zaangażowanie w wolontariat może mieć różne formy, np. opieka nad osobą starszą, nad dziećmi, porady specjalistyczne, organizowanie akcji charytatywnych, praca w hospicjach, praca z dziećmi ulicy, tzw. streetworking. Bezinteresowna pomoc jest często dla młodych ludzi wkraczających na rynek pracy jedynym doświadczeniem, które podnosi ich kwalifikacje zawodowe. Dziś wielu studentów pracuje w wolontariacie w ramach praktyk studenckich, natomiast potem w miarę możliwości wydłużają ten okres, aby rozwijać nadal swoje umiejętności. Wolontariat to także nawiązanie nowych przyjaźni, to poczucie satysfakcji z niesienia pomocy innym. 

 

Rodzaje wolontariatu

Wolontariusze pracujący w hospicjach, domach pomocy społecznej czy domach spokojnej starości uczą się wrażliwości na drugiego człowieka, doświadczają ile radości i sensu wnoszą swoją obecnością, ale też sami dostają w zamian bezcenny dar – ogromną wdzięczność ludzi, którzy są zdani jedynie na nich. Wolontariat to także forma resocjalizacji. Bardzo często w hospicjach pracują jako wolontariusze, osoby osadzone w zakładach karnych, które w ramach resocjalizacji mogą w ten sposób udzielać się na rzecz innych. Wolontariusze biorą również udział w akcjach usuwania skutków kataklizmów i zniszczeń wojennych. Przykładem tego typu wolontariatu jest Polska Akcja Humanitarna, która organizuje natychmiastową pomoc dostarczając m.in. żywność, wodę, namioty, koce, leki. 

Dzisiaj młodzież licealna czy studencka chętnie angażuje się w pomoc charytatywną. Istnieje coraz więcej stowarzyszeń, organizacji pożytku publicznego. Doskonale rozwija się również wolontariat sportowy. Co daje wolontariat sportowy? Przede wszystkim szacunek do innych, stosowanie zasad fair play, dyscyplinę. Możliwości rozwoju na tym polu są ogromne. Wolontariat sportowy odbywa się poprzez pomoc przy organizacji imprez, olimpiad, mistrzostw – tak jak w przypadku odbywających się w 2012 roku w Polsce Mistrzostw Europy w piłce nożnej. W ramach EURO 2012 odbywały się w naszym kraju rekrutacje dla wolontariuszy. Szczególnie jest to cenne doświadczenie nie tylko dla studentów AWF-u, ale także takich kierunków jak: stosunki międzynarodowe, komunikacja społeczna, psychologia, czy socjologia. Wolontariat przy tak ważnym wydarzeniu sportowym zapewnia obcowanie w międzynarodowym, wielokulturowym środowisku, zmierzenie się w niecodziennych sytuacjach. 

Wolontariat pracowniczy, to z kolei budowanie lokalnych więzi, które można zaliczyć do działań w ramach społecznej odpowiedzialności biznesu. Na szczeblu gmin i powiatów istnieją jednostki samorządowe, które koordynują działania na rzecz osób potrzebujących. Powstałe w tym celu programy mają aktywować przedsiębiorców do pomocy charytatywnej. Pomoc ta, nie musi stanowić z ich strony dużych nakładów finansowych. Celem wolontariatu pracowniczego jest włączenie pracowników w rozwiązywanie problemów miejscowej społeczności. Wiele firm świadczy bezpłatną pomoc, przekazując wytwarzany przez siebie produkt, wykonując jakąś usługę, umożliwiając skorzystanie z posiadanych urządzeń, transportu, czy pomieszczeń. Inni wspierają domy dziecka, kupując zrobione przez wychowanków tych domów kartki świąteczne. Kartki te wysyłane są potem z życzeniami do kontrahentów, klientów firm czy przyjaciół. 

Istnieje także wolontariat misyjny. Na misje wyjeżdżają bowiem nie tylko osoby duchowne, ale także świeckie. Czym muszą się wyróżniać takie osoby? Motywacją, wiarą, odpowiednim wykształceniem, muszą także posiadać cechy charakteru, które pozwolą im przystosować się do skromnych i często niebezpiecznych warunków życia. W misjach najczęściej udział biorą lekarze, pielęgniarki, nauczyciele, katecheci. Misjonarze pracują w 94 krajach na świecie. Służą głównie w Afryce, Ameryce Południowej i Łacińskiej, ale również na Bliskim Wschodzie w krajach dotkniętych wojnami. Na misje wyjeżdżają najczęściej zakonnicy: salezjanie, franciszkanie, werbiści, oblaci, pallotyni i redemptoryści. Wśród sióstr zakonnych misjonarkami są m.in. franciszkanki i elżbietanki. Więcej informacji na temat misji można uzyskać, zwracając się do Centrum Misyjnego Episkopatu w Warszawie lub do Centrum Formacji Misyjnej. Dodatkowe informacje można także znaleźć na stronie http://www.cfm.misje.pl/ 

Wolontariat to nie tylko zajęcie dla osób młodych. Wiele osób po przejściu na emeryturę nie wie co zrobić z wolnym czasem, odczuwa pustkę. Jest duża grupa ludzi po 50 roku życia, która jest już nieaktywna zawodowo. Takie instytucje, jak dom spokojnej starości potrzebują pomocy również tych osób, które mają za sobą życie zawodowe, mają własny bagaż doświadczeń życiowych. Pomoc osobom starszym, dożywającym swoich dni w łóżku szpitalnym jest nieoceniona. Często wystarczy sama obecność przy łóżku chorej osoby i trzymanie jej za rękę. Zdarza się, że osoby angażujące się w tego typu pomoc traktują te doświadczenia, jako formę terapii duchowej dla samych siebie. To wyciszenie się, przeanalizowanie swojego życia. Często w obliczu ludzkiego dramatu, cierpienia, a ostatecznie śmierci potrafimy docenić to, co mamy. Przykładem jest akcja „Senior maluszka tuli”, osoby powyżej 60 lat mogą zostać wolontariuszami i spędzać czas z małymi dziećmi na Oddziale Noworodkowym w przypadku, gdy rodzice nie mogą przebywać z dzieckiem całego dnia w szpitalu (za ich zgodą), lub gdy dziecko zostaje porzucone. Wszyscy wolontariusze są wcześniej odpowiednio przeszkoleni przez personel medyczny. 

Wolontariat wirtualny to działania wykonywane za pośrednictwem komputera z dostępem do Internetu. Można w ten sposób pracować na rzecz różnych osób, instytucji czy stowarzyszeń. Zadaniem wolontariusza wirtualnego może być na przykład pomoc w nauce języków obcych, prowadzenie poradnictwa, tłumaczenie dokumentów, wirtualne korepetycje, pisanie informacji prasowych, wniosków, tworzenie baz danych. Wiele inicjatyw tego rodzaju wolontariatu można było zauważyć na początku pandemii, np. gdy nauczyciele lub studenci oferowali pomoc w nauce dzieciom lekarzy i pielęgniarek. 

Powszechnie znane organizacje humanitarne to Polski Czerwony Krzyż, który zajmuje się dożywianiem, pomocą doraźną, opieką nad chorymi oraz starszymi ludźmi w domu. PCK pomaga uchodźcom przebywającym w Polsce, pomaga w dożywianiu w stołówkach szkolnych, w barach mlecznych, wydaje paczki żywnościowe, organizuje spotkania opłatkowe dla osób samotnych i bezdomnych. Polski Czerwony Krzyż organizuje akcje społeczne, przekazując potrzebującym odzież, środki czystości, artykuły szkolne, sprzęt gospodarstwa domowego, meble. Dzięki działalności PCK dzieci z ubogich rodzin mogą pojechać na wakacje. Inną znaną organizacją jest Caritas Polska. Caritas jest jedną z największych organizacji charytatywnych działających w Polsce. Najbardziej znaną fundacją jest natomiast Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy. Jest to największa pozarządowa organizacja charytatywna w Polsce, która ratuje życie, wyposażając publiczne szpitale dziecięce w specjalistyczny, nowoczesny sprzęt medyczny. Każdy z nas może zostać wolontariuszem.

 

Korzyści

Wolontariat daje możliwość przede wszystkim zdobycia cennego doświadczenia. Jest to praca nieodpłatna, więc grafik naszych zajęć jest tak dopasowany, by odpowiadał obu stronom. Wolontariat to również możliwość nawiązania ciekawych kontaktów, które mogą w przyszłości zaowocować. Nie musisz iść brać urlopu, jeśli masz sesję czy inne ważne zobowiązania. Dzięki pracy w wolontariacie uczysz się zarządzać własnym czasem i stanowiskiem pracy, uczysz się pracy w zespole, kształtujesz postawę asertywną. Poza tym nabywasz umiejętności związane z Twoim stanowiskiem pracy – obsługa programów komputerowych, szlifujesz umiejętności związane z twoim kierunkiem studiów. Dzięki wolontariatowi poszerzasz zainteresowania i zdobywasz praktykę, także w nowych dziedzinach. 

 

Regulacje prawne

Umowa między wolontariuszem a organizacją powinna zawierać:

  • datę rozpoczęcia i zakończenia współpracy,
  • zakres zadań,
  • szczegółowy spis świadczeń na rzecz danej organizacji,
  • terminy, zasady i procedury zwrotu poniesionych kosztów przez wolontariusza
  • sposób rozwiązania umowy.

Porozumienie z wolontariuszem reguluje Kodeks Cywilny. Wolontariusz powinien pracować zgodnie z przepisami BHP, jeśli jest to konieczne, powinien otrzymać niezbędne środki ochrony osobistej. Pamiętaj, że ponosisz odpowiedzialność za szkody, które sam uczynisz, dlatego warto wykupić sobie ubezpieczenie OC. Nie każdy student ma szansę na znalezienie pracy w swoim zawodzie. Zdobywanie doświadczeń poprzez wolontariat bywa równie istotne, jak 2-letni staż pracy na etacie. Od ciebie tylko zależy, jak i gdzie ten czas wykorzystasz. Owoce przyjdą w najmniej oczekiwanym momencie. 

autor: Anna Hartwich

———————————————————————–

Kontynuuj lekturę: